prof. nadzw. UWr dr hab. Eugeniusz Kłosek

Zainteresowania naukowe

Przedmiotem moich zainteresowań są zagadnienia etniczne, „swojskość i obcość”, stereotypy etniczne i społeczne, szczególnie na pograniczach historycznych i kulturowych, współczesne zjawiska społeczno-kulturowe na Dolnym i Górnym Śląsku i w innych regionach Europy Środkowo-Wschodniej.

Prowadziłem badania empiryczne na wielu pograniczach etnicznych. Między innymi realizowałem długotrwałe badania na Górnym Śląsku, czego efektem jest ok. 30 artykułów oraz książka „Swoi” i „obcy” na Górnym Śląsku od 1945 roku. Środowisko miejskie, Wrocław 1992 i 1993.

Kolejnym obszarem badawczym stała się Bukowina rumuńska i grupa górali czadeckich. Efektem długotrwałych badań było 30 artykułów oraz książka Świadomość etniczna i kultura społeczności polskiej we wsiach Bukowiny rumuńskiej, Wrocław 2005. Badania te realizowane były przy współpracy studentów z Koła Naukowego Etnologów przy Katedrze Etnologii i Antropologii Kulturowej UWr. oraz finansowane przez Fundację im. Stefana Batorego i Ministerstwo Edukacji Narodowej. W latach 1998 – 2000 badania te były kontynuowane w ramach indywidualnego projektu badawczego finansowanego przez Komitet Badań Naukowych (nr 1 HO2E 024 14).

W latach 2010 – 2012 uczestniczyłem w międzynarodowym projekcie badawczym Polish Settemements in Europe. Anthropological Visualisations of Cultural Phenomena – Enclaves of Polish Culture in Gegion of Bukowina in Romania (Erasmus Intensive Program no. ERA_IP_2010…). Badania przy udziale studentów i badaczy z Uniwersytetu Szczecińskiego, Uniwersytetu Karola w Pradze, Uniwersytetu Viadrina we Frakfurcie n/O, Uniwersytetu A. Mickiewicza w Poznaniu i Uniwersytetu w Suczawie (badania z zespołem studentów z Polski, Czech, Niemiec, Rumunii i Turcji) na Bukowinie. W ramach tego samego projektu w czerwcu 2012 r. prowadziłem badania w miejscowości Řeka i okolicy na Zaolziu, których przedmiotem były problemy tożsamościowe tamtejszej ludności.

Ostatnim obszarem moich badań była wieś Ostojićevo w Wojwodinie (Serbia), gdzie wraz z grupą badaczy z Katedry Etnologii i Antropologii Kulturowej UWr. zajmowałem się m.in. zagadnieniami świadomości etnicznej potomków wiślan. Efektem tego jest m.in. artykuł: (wraz z M. Michalską i J. Hlubek) Wokół tożsamości etnicznej potomków wiślan w Ostojićevie. Wstępne ustalenia i empiryczne plany, [w:] Wiślanie we wsi Ostojićevo (Banat, Serbia). Historia – język – kultura, Wisła 2010.

Wybrane publikacje

Pasterstwo w Górach Kelimeńskich, [w:] Gospodarowanie i sztuka ludowa w Karpatach. Z badań terenowych 1976-1980, pod red. E. Pietraszka, Wrocław 1987, s. 121-154;

Mowa jako wskaźnik przynależności regionalnej i społecznej na Górnym Śląsku, [w:] Współczesne oblicze kultury ludowej na Śląsku, pod red. B. Bazielich, Acta Universitatis Wratislaviensis, nr 1385, Wrocław 1992, s. 47-58;

„Swoi” i „obcy” na Górnym Śląsku od 1945 roku. Środowisko miejskie, Ethnologica 1, Wrocław 1992 (wznowienie w 1994), 138 s., 14 tab., 2 fot.;

Meandry współczesnej identyfikacji etnicznej na Górnym Śląsku, [w:] Śląsk – etniczno-kulturowa wspólnota i różnorodność, pod red. B. Bazielich, Wrocław 1995, s. 123-137, 9 tab.;

The Borderland Ethnic Identification of the Silesian Native Population: Specificity and Conditioning, [w:] Borderlands Culture Identity, pod red. R. Kantora, Kraków 1996, s. 85-94;

Współczesne dylematy tożsamościowe górnośląskiej ludności rodzimej w perspektywie etnologicznej, [w:] Oblicza zmiany. Etnologia a współczesne transformacje społeczno-kulturowe, pod red. M. Buchowskiego, Międzychód 1996, s. 151-159;

O niektórych elementach świadomości i kultury Polaków z bukowińskich wsi w Rumunii (doniesienie z badań), [w:] Bukowina. Po stronie dialogu, pod red. K. Feleszki, Sejny 1999, s. 153-163;

Tożsamość etniczna śląskiej ludności rodzimej jako element świadomości potocznej i przedmiot naukowej refleksji, [w:] Studia Antropologiczne i Etnologiczne, t. 2, pod red. I. Bukowskiej-Floreńskiej, Prace Naukowe Uniwersytetu Śląskiego, nr 1749, Katowice 1999, s. 245-255;

Zwischen Deutschland und Polen. Über die ethnische Grenzgebiet-Identifikation der Śchlesier und ihre Erforschung (Między Niemcami a Polską. O etnicznej identyfikacji pogranicznej Ślązaków i jej badaniu), [w:] Polen in Deutschland – Deutsche in Polen, pod. red. F. Drobek, Schriftenreihe des Johannes-Künzig-Instituts, t. 1, Fryburg 1999, s. 155-164;

Polsko-słowackie dylematy tożsamościowe na Bukowinie rumuńskiej,[w:] Slovensko-polske vstahy v relacjach interkulturnej komunikacie, Presowska univerzita Presov 2000, Acta Fakultatis Philisolophicae Universitatis Presoviensis, Slavisticky zbornik nar 2, s. 162-172 (wraz ze Zbigniewem Kowalskim);

Izolacja i transkulturacja w polskich wsiach południowej Bukowiny, [w:] O Bukowinie. Razem czy oddzielnie?, pod red. K. Feleszki, Piła-Warszawa 2000, 173-190;

O czadeckiej góralszczyźnie z południowej Bukowiny, [w:] Czadecka Ojcowizna, pod red. K. Nowaka, Lublin 2000, s. 79-107, mapa, 12 fot.;

Górale dwóch narodów? O warunkach i konsekwencjach polsko-słowackiego rozbratu we wsiach Bukowiny rumuńskiej, „Etnografia Polska”, t. XLV: 2001, z. 1-2, s. 135-153;

O stereotypach Polaków i Rumunów w polskich wsiach południowej Bukowiny, „Zeszyty Etnologii Wrocławskiej”, 2001, nr 1 (2), s. 81-92;

Małżeństwa polsko-rumuńskie we wsiach południowej Bukowiny – środowisko społeczno-kulturowej integracji, [w:] Polska i Rumunia na drodze do wzajemnego poznania, Suczawa 2002, s. 170-183;

„Pograniczne” cechy kultury Polaków z Bukowiny rumuńskiej, „Literatura Ludowa”, R. 2003, nr 6 (47), s. 41-56;

Między polską a rumuńską świadomością narodową w środowiskach polonijnych południowej Bukowiny, [w:] Bliżej siebie. Relacje polsko-rumuńskie. Mai aproape unii de altii, Relatii polono-romane, Suczawa 2003, s. 191-211;

Wieś Kaczyka: wieloetniczność i lokalność „Bukowiny w miniaturze”, [w:] Ich małe ojczyzny. Lokalność, korzenie i tożsamość w warunkach przemian, pod red. M. Trojana, Wrocław 2003, s. 99-108;

Między naszą wsią a Polską. Relacje „przestrzenno-symboliczne” Polaków z Bukowiny rumuńskiej, [w:] Regiony, granice, rubieże. Tom w darze dla Profesora Mariana Pokropka, pod red. L. Mroza, M. Zowczak i K. Waszczyńskiej, Warszawa 2003, s. 93-114;

Na co dzień i od święta, [w:] Wojciech Krysiński, Uroki Bukowiny.( Obczyna Wielka, Gura Humoru i okolice). Przewodnik – monografia. Żagań 2006, s. 61-103;

Świadomość etniczna i kultura społeczności polskiej we wsiach Bukowiny rumuńskiej, Wrocław 2005, s. 450;

Bukowina – teren miżetnicznogo polilogu. Pieriedne słowo, [w:] Lidia Antoszkina, Olieksandr Gadzinko, Gielena Krasowska, Pietro Sigieda, Olieksju Suchomlinow, Osobliwosti bukowinskowo pagraniczczia: istoria kulturowo polilogu. Monografia, Donieck 2010, s. 5-16;

Bukowina, Integracja społeczno-kulturowa na pograniczu, red. wraz z  H. Krasowską, M. Pokrzyńską i Z. Kowalskim, Warszawa-Wrocław-Zielona Góra-Piła 2010;

Wokół tożsamości etnicznej potomków wiślan w Ostojicevie.Wstępne ustalenia i empiryczne plany, [w:] Wiślanie we wsi Ostojicevo (Banat, Serbia). Historia – język – kultura, pod red. Renaty Czyż i Danuty Szczypki, Wisła 2010, s. 79-87 (wraz z Małgorzatą Michalską i Judytą Hlubek);

O Katedrze Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Wrocławskiego i studiach w niej prowadzonych, „Etnologia Europae Centrali - Journal of Ethnology of Central Europe, Casopis pro narodopis stredni Europy, Brno-Cieszyn-Praha 2010, s. 89-95;

Polska społeczność Bukowiny rumuńskiej, [w:] Polacy poza granicami kraju u progu XXI wieku. Różne oblicza polskiej tożsamości, pod red. M. Michalskiej, Archiwum Etnograficzne, t. 52, Wrocław 2011, s. 121-130;

W stronę antropologii „bezpieki”. Nieklasyczna refleksja nad aparatem bezpieczeństwa w Polsce Ludowej, ze słowem wstępnym Jadwigi Staniszkis,  red. wraz z J. Syrnykiem, A.Klarman i M. Mazurem, Wrocław 2013, 400 s.